Birinci Elden Kaynak Olarak İngiltere Ulusal Arşivi

Gazi Üniversitesi'nden Yasin Doğan'ın ve Niğde Üniversitesi'nden Erkan Dinç'in "Birinci Elden Tarih Kaynaklarının Sosyal Bilgiler ve Tarih Derslerinde İnternet Üzerinden Kullanımı: ABD ve İngiltere'den Uygulama Örnekleri" başlıklı makalesinin bir bölümünü aynen yayınlıyoruz.

0 54

Birinci Elden Kaynak Olarak İngiltere Ulusal Arşivi

İngiliz Ulusal Arşivleri, sahip olduğu belgelerin tamamına yakınını tasnif etmiş ve bunların büyük bir kısmını da hem uzun yıllar boyu sağlıklı olarak koruyup saklayabilmek hem de en kısa yoldan araştırmacılar, eğitimciler, öğrenciler ve meraklıların hizmetine sunmak amacıyla dijital (sayısal) ortama aktarmıştır. Sayısal ortama aktarılan arşiv belgelerinin yine önemli bir kısmı kurumun internet sitesinden kullanıcılara ulaştırılmaktadır. Burada kurumun internet sitesi kısaca tanıtıldıktan sonra eğitim öğretim amaçlı olarak okullara yönelik hazırlanan sayfaların genel nitelikleri anlatılacaktır.

Kurumun internet sayfası dört ana bölümden oluşmaktadır. Bunlar, İngiliz sosyo-ekonomik tarihi verilerinin depolandığı ve özellikle bireylerin kendi kişisel ve aile geçmişlerini aramalarına olanak sağlayan “Aile Tarihi” bölümü; İngiliz Kraliyet ordusunun tüm birimlerinin geçmişine dair belgelerin sunulduğu “Askeri Tarih” bölümü; özellikle akademik araştırmacıların kullandığı veya ulaşmayı amaçladığı bilgi ve belgeler ile eğitim amaçlı verilerin sunulduğu “Öğrenme ve Araştırma” bölümleridir. İngiliz Ulusal Arşivleri İnternet Sitesi, araştırmacı ve meraklılara arşivlerde bulunan belgelerden yola çıkarak hazırlanan ve her biri farklı konu ve tema- lara yönelik olarak düzenlenmiş sanal ortam (çevrimiçi / on-line) sergilere ulaşabilme fırsatı da sağlamaktadır.

Yukarıda bahsedildiği gibi bu çalışmanın konusu arşivlerde bulunan ve eğitim amaçlı olarak öğretmen, ebeveyn ve öğrencilerin hizmetine sunulan kayıt ve belgeler ile bunların sayısal ortamda internet üzerinden sunuluş biçimleridir.

Kurumun internet sitesinin eğitim sayfası dört alt sayfadan oluşmaktadır. Bu alt sayfaların üçü öğretmenler, ebeveynler ve öğ- rencilere ayrı ayrı olarak ulusal arşivlerin ve internet sitesinin sunmuş olduğu eğitim ve öğrenme etkinliklerini tanıtmak için hazırlanmıştır. Dördüncüsü ise arşiv belgeleri, kayıtlar gibi birinci elden dokümanlarını kullanarak uygulama ve alıştırmalar yapmaya imkan sağlayan “Uygulamalı Öğrenme” (Learning Curve) sitesine yönlendirme linkini içermektedir.

1. Öğretmenler

Öğretmenler için hazırlanan alt sayfa öncelikle arşivlerde bulunan her türlü kayıt ve dokümanın hangi hedefler doğrultusunda ve hangi yöntem ve teknikler aracılığıyla öğretimde kullanılabileceğinin anlatıldığı atölye çalışmalarının tanıtımını sunmakta ve bu çalışmalarla ilgili detaylı bilgilerin verildiği sayfaların bağlantılarını içermektedir. Bu atölye çalışmaları ilköğretim birinci kademe, ilköğretim ikinci kademe, ortaöğretim ve üniversite öncesi eğitim kademelerindeki öğrenciler için ayrı ayrı oturumlar olarak düzenlendiği gibi; öğretmenler içinde özel bir atölye çalışması hizmet içi eğitim kursu şeklinde hazırlanmıştır. İngiliz Ulusal Arşivleri bu hizmetleri ücretsiz olarak sağlamakta olup ayrıca arşivlere ulaşamayacak kadar uzak yerleşim yerlerinde bulunan okullardaki öğrenci ve öğretmenler için bahsi geçen atölye çalışmalarını video-konferans şeklinde online olarak sunma potansiyeline de sahiptir. Bu hizmet de ücretsiz olarak verilmektedir. Öğretmenler alt sayfasının bir başka içeriği ise Ulusal Arşivler Müzesi’nin ve müzenin internet sitesinde sunulan sanal sergilerin tanıtıldığı bağlantıdır.

Öğretmenler alt sayfasındaki diğer linkler; aşağıda detaylı olarak anlatılacak olan Uygulamalı Öğrenme sayfası ile “Derinlemesine Öğrenme (in-depth learning)” web sitesidir. Burada özellikle derinlemesine öğrenme web-sitesinden bahsetmek yerinde olacaktır. Bu sitede ilgi ve merakı olan öğrencilerin yerel tarih, aile tarihi gibi temalar ile tarihsel belgeleri anlamak için kritik öneme sahip Paleografya ve Latince’nin öğrenimi hakkında bilgi ve danışmanlık sunulmaktadır.

Öğretmenler alt sayfadaki linklerin bazıları ebeveynler için hazırlanan alt sayfada da yer almaktadır. Bu sayfalarda ve bunlara ait bağlantılarda İngiliz tarihinin çeşitli dönem, tema ve kesitlerine ait bilgi, belge ve kalıntıların belirli bir düzen içinde sanal olarak sunulduğu görülmektedir. “Britanya Birinci Dünya Savaşında” adlı bağlantı noktasında İngiltere’nin Birinci Dünya Savaşına nasıl ve nerelerde katıldığı, İngiliz orduları ve bağlaşıklarının katılmış olduğu muharebeler anlatılmakta; anlatılanlar uygun belge, resim ve haritalarla desteklenmekte ve verilen her bilgi biriminin dayandığı belgelerin adları ve tasnif numaraları daha ileri düzey araştırma yapmak isteyenler için ayrıca sunulmaktadır. Örneğin İngiliz ve Fransız ordularının Çanakkale kampanyalarının anlatıldığı alt sayfada Osmanlı Devleti, Winston Churchill, Çanakkale ve Gelibolu’ya ait açıklayıcı bilgilere dair linklerin yanı sıra Gelibolu çıkarmasına hazırlık aşamasında İngiliz Deniz Kuvvetleri Bakanı Churchill’in Savunma Bakanı Kitchener’a yazmış olduğu mektubun kopyası ve muharebeler sırasında kullanılan bölgeye ait harita da belge olarak kullanıcılara sunulmaktadır.

2. Çocuklar

Çocuklar için hazırlanan alt sayfada ise daha çok oyun ve animasyonlara dayalı öğrenme aktiviteleri yer almaktadır. Hazırlanan oyun ve karakterler vasıtasıyla çocukları geçmişe götürerek tarihte meydana gelmiş çeşitli olayları sanal ortamda görerek ve uygulayarak öğrenmelerini; öğrenirken de eğlenmelerini sağlamak amaçlanmıştır. Çocuklar için hazırlanan bu sayfadaki oyun ve animasyonları bir kısmı Ulusal Arşivler Portalı ya da onun uzantısı olan Uygulamalı Öğrenme sayfası üzerinde bulunurken bazıları ise farklı internet sitelerinin linklerinden oluşmaktadır. Bu alt sayfada bulunan oyunlardan biri olan Tudor Düellosu (Tudor Joust) çocukları Ortaçağda yapılan şövalye düellolarına götürmektedir. Oyun sayfasına giren biri hem basit yönergeleri takip ederek birer şövalye rolüne girip oyun oynayarak eğlenebiliyor; hem de Ortaçağ İngiliz tarihine ait bir çok olay, olgu, kavram ve kişi hakkında bilgi edinebiliyor. Sayfada bulunan aktivitelerin özellikle çocukları görsel yolla geçmişe götürmeyi ve geçmişte yaşayan kişilerle özdeşlik (empati) kurarak daha etkili ve kalıcı öğrenmeler sağlamayı amaçladığı görülmektedir.

İngiliz Ulusal Arşivleri sitesinin burada özellikle bahsedilmesi gereken kısmı Uygulamalı Öğrenme sayfalarıdır. Burada sunulan kaynaklar İngiliz Ulusal Müfredat Programı’nda sunulan tema ve konulara paralel olarak hazırlanmış olup beş ana evreye (Key Stages) ayrılmış olan İngiliz ilk ve ortaöğretiminin ikinci ila beşinci ana evreleri düzeyindeki öğrencilere hitap etmektedir. Burada bulunan alt sayfalardan biri bu siteden nasıl faydalanılacağı konusunda öğrenci, öğretmen ve ebeveynlere rehberlik hizmeti sunan siteyi nasıl kullanmalı sayfasıdır. Bu sayfanın öğrencilere rehberlik etmek üzere hazırlanan bölümünde birinci elden kaynaklar nasıl kullanılır, bunlara dayalı olarak nasıl dönem ödevi veya ödev yazılır, sınavlara nasıl hazırlanılır, etkinlikler ve oyunlar ile öğrenciler için faydalı olabileceği düşünülen diğer internet adreslerine ait linkler sunulmaktadır.

Sayfanın öğretmenler için hazırlanan bölümünde ise öncelikle Uygulamalı Öğrenme sayfalarının nasıl kullanılabileceğine dair açıklamalar bulunmaktadır. Sayfada yer alan açıklamalar bu sitenin içeriğinin farklı kullanım yöntemleri hakkında da bilgi vermektedir. Sitede yer alan bazı etkinlikler bir ders saati için planlanmış iken bazıları farklı türden birinci elden tarih kaynaklarını kullanmaya odaklı etkinliklerdir. Burada ayrıca Ulusal Arşivler sitesinde bulunan ve eğitim amacıyla kullanılabilecek olan her bir farklı bir dönem ve tema hakkında hazırlanmış olan sanal sergilerin bulunduğu sayfaya da bağlantı verilmektedir. Öğretmenlere ait bu bölümün geriye kalan içeriği ise bilgi iletişim teknolojilerinin tarih öğretiminde kullanımı konusundaki açıklamalar ile öğretmenler yararlanabilecekleri internet sitelerine ait linklerdir.

3. Öğrenciler birinci elden tarih kaynaklarını/kanıtlarını nasıl kullanmalı?

İngiliz Ulusal Arşivleri internet sitesine bağlı Uygulamalı Öğrenme sayfalarından birinde öğrencilerin birinci elden tarih kaynaklarını/kanıtlarını nasıl kullanabileceklerine dair önemli bilgiler sunulmaktadır. Aşağıdaki tabloda sunulan bu bilgiler birinci elden kanıt ya da kaynağın ne olduğu; nasıl ayırt edilebileceği; ve nasıl okunup, yorumlanıp, anlaşılabileceği hususlarında öğrencilere rehberlik etmek amacındadır.

Uygulamalı Öğrenme sitesinin öğrenciler bölümünde bulunan çeşitli etkinlik ve oyunlar öğrencilerin kendileri için hazırlanmış birinci elden kaynakları kullanarak geçmiş hakkındaki öğrenme ve anlamlandırmalarını bağımsız olarak yapılandırmaları amaçlanmıştır. Bu etkinliklerden birisi Demiryolları Victoria Dönemi Britanyası’nda İnsanların Yaşamını Nasıl Değiştirdi? etkinliğidir.

Daha önce de belirtildiği gibi uygulamalı öğrenme sayfasında öğretmenler için hazırlanan etkinliklerin en önemlileri bir ders saati için planlanmış etkinlikler ile farklı türden birinci el tarih kaynaklarını kullanmaya odaklı hazırlanmış etkinliklerdir.

Şimdi bu etkinliklerin bazı önemli özelliklerine değinilecektir. İngiliz Ulusal Müfredat Programı kapsamında bulunan her bir konu ve tema için ayrı ayrı olarak hazırlanmış olan bir ders saati boyutundaki etkinliklerin temel amacı konu ve temaların öğretiminde öğretmenlere yol göstererek yardımcı olmak ve aynı zamanda öğrencilerin okul/ders dışı zamanlarda merak ettikleri hususları kendi kendilerine öğrenmelerine zemin hazırlamaktır. Burada uygulamalı öğrenme sayfasında bulunan bu aktivitelerden biri olan iç cephe (the Home Front) konusu ile ilgili etkinliklerden bahsedilecektir.

Adından da anlaşılacağı üzere bu konu İkinci Dünya Sava- şı öncesi ve savaş dönemi İngilteresinde yapılan hazırlıklar, alınan tedbirler ve uygulanan iç siyaset ile bütün bunların toplumsal yansımalarını ele almaktadır. İlgili sayfada bütün bu hususlar özet olarak sunulduğu gibi; resim, poster, broşür, karikatür, mektup ve gazete gibi birinci elden kaynakların yardımıyla öğrenci ve öğretmenler o döneme götürülerek yapılan uygulamaları ve izlenen politikaları kendilerine anlatıldığı şekliyle değil, bahsedilen kaynaklardaki bilgileri sorgulayıp kendi zihinsel süzgeçlerinden geçirerek öğrenmelerine zemin hazırlanmıştır. Mesela, dönemin hükümeti tarafından savaş öncesinde propaganda amacıyla hazırlanan aşağıdaki posterin nasıl bir işlev gördüğünün yandaki tabloda verilen ucu açık sorular aracılığıyla öğrenciler tarafından tahmin edilmesi istenmektedir.

Sayfanın kullanıcıları burada sunulan farklı türdeki kaynakları kullanarak hem bağımsız olarak çalışmak suretiyle konu hakkında daha etkili ve kalıcı öğrenmeler gerçekleştirebilmekte, hem de sorgulama, karşılaştırma, eşleştirme gibi çeşitli düşünme becerileri geliştirebilmektedir.

Bunları da Beğenebilirsiniz

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.